قسط برابر، صندوق ثابت
هر سهم در هر دوره همان مبلغ ثابت را میدهد، پس مبلغ صندوق در هر دوره یکسان است و کسی حس نمیکند ترتیبِ نوبتش به ضررش تمام شده.
صندوق دورهای یکی از قدیمیترین و سالمترین راههای پسانداز جمعی در ایران است: چند نفر آشنا هر ماه مبلغ ثابتی میگذارند، و هر ماه مجموعش به یک نفر میرسد تا وقتی که همه یکبار گرفته باشند. مشکل صندوق هیچوقت ایدهاش نبوده؛ دفترداریاش بوده. چه کسی این ماه پرداخت نکرده، نوبت بعدی با کیست، آن یکی که دو سهم دارد چقدر باید بدهد، و آخرش حساب همه صاف شده یا نه. صندوق در جیبک دقیقا همین دفترداری را برمیدارد.
همین یک تصمیم است که حالتهای واقعی صندوق را ممکن میکند.
در بیشتر صندوقها همهچیز حول «نفر» تعریف میشود و همانجا گیر میکند: آن کسی که میخواهد دو برابر بگذارد تا دو نوبت بگیرد چه؟ آن دو خواهری که با هم یک سهم برمیدارند چه؟ در صندوقِ جیبک واحد پایه سهم است. هر سهم در هر دوره یک قسط میدهد و دقیقا یکبار نوبتش میشود؛ آدمها به سهمها وصل میشوند، نه برعکس. نتیجهاش این است که «یک نفر با سه سهم» و «یک سهم بین دو نفر» هر دو بدون استثنا و بدون حساب دستی کار میکنند.
هر سهم در هر دوره همان مبلغ ثابت را میدهد، پس مبلغ صندوق در هر دوره یکسان است و کسی حس نمیکند ترتیبِ نوبتش به ضررش تمام شده.
دو نفر میتوانند روی یک سهم شریک شوند. قسط و دریافتیِ آن سهم به نسبت وزن هرکدام تقسیم میشود، با جمع دقیق و بدون باقیماندهٔ سرگردان.
هرکس بخواهد سهم بیشتری داشته باشد، سهم بیشتری برمیدارد: قسط بیشتر میدهد و نوبت بیشتری میگیرد. بدون قاعدهٔ استثنایی.
سه حالت، و در هر سه ترتیب پس از شروع صندوق قفل میشود.
ترتیب را خودت میچینی. مناسب صندوقهایی که از قبل سر نوبتها توافق کردهاند یا کسی نیاز فوریتری دارد.
ترتیب تصادفی، اما قابلبازبینی: قرعه با یک دانهٔ ذخیرهشده انجام میشود و همان دانه به اعضا نشان داده میشود. هر عضو میتواند بعدا همان قرعه را بازتولید کند و مطمئن شود دست نخورده است.
چند نوبت ثابت بماند — مثلا مدیر صندوق نوبت اول — و بقیهٔ نوبتها بین سهمهای باقیمانده قرعه بخورد.
قسط هر دوره سررسید دارد و یادآوریاش داخل اپ میآید. لازم نیست کسی در گروه پیام بدهد «بچهها قسط این ماه».
چه کسی پرداخت کرده، چه کسی عقب است، نوبت این دوره با کیست و خالص دریافتیاش چقدر میشود.
مبلغ ثابت یا درصدی. در هر دوره از صندوق کسر و به مدیر منظور میشود و دریافتکننده خالص را میگیرد. تعریفنکردنش هم کاملا عادی است.
در پایان صندوق، بدون احتساب کارمزد، حساب هر سهم دقیقا صفر میشود. این یک قاعدهٔ آزمودهشده است، نه یک ادعا.
همهٔ محاسبهها با عدد صحیح ریال انجام میشود. تقسیم سهم مشترک هم دقیق جمع میزند و چند ریال اینطرف و آنطرف نمیشود.
قسطهایی که میدهی و مبلغی که در نوبت خودت میگیری، در همان جیبکی دیده میشود که بقیهٔ خرجوخرید و تعهداتت را نگه میدارد.
چند نفر توافق میکنند هر دوره مبلغ ثابتی بگذارند. مجموع آن دوره به یک نفر میرسد و دورهٔ بعد به نفر بعدی، تا همه یکبار گرفته باشند. کسی سود نمیگیرد و کسی سود نمیدهد؛ فایدهاش این است که هر نفر یکبار به مبلغی بزرگتر از پسانداز ماهانهاش دسترسی پیدا میکند.
نه. جیبک هیچ پولی نگه نمیدارد، هیچ انتقالی انجام نمیدهد و هیچ نقشی در جابهجایی وجه ندارد. صندوق در جیبک فقط دفترچهٔ حساب صندوق است: سهمها، نوبتها، اقساط، پرداختها و ماندهها. پول همانطور که همیشه بین اعضا جابهجا میشده جابهجا میشود.
بله. سهم واحد پایه است، نه شخص. یک نفر میتواند سه سهم بردارد و در نتیجه سه قسط بدهد و سه نوبت بگیرد. برعکسش هم ممکن است: دو نفر میتوانند با هم یک سهم بردارند و قسط و دریافتی آن سهم به نسبت وزنشان بینشان تقسیم شود.
قرعه با یک دانهٔ تصادفی انجام میشود که ذخیره و به اعضا نشان داده میشود، همراه با نسخهٔ الگوریتم. یعنی هر عضو میتواند بعدا همان قرعه را از روی همان دانه بازتولید کند و ببیند ترتیب دستکاری نشده. پس از فعالشدن صندوق، ترکیب اعضا و ترتیب نوبتها قفل میشود.
بعضی صندوقها برای مدیر مبلغ یا درصدی بهعنوان کارمزد در نظر میگیرند. اگر تعریفش کنی، در هر دوره از مبلغ صندوق کسر و به حساب مدیر منظور میشود و دریافتکنندهٔ آن دوره خالص را میگیرد. اگر کارمزدی تعریف نکنی، هیچ کسری در کار نیست.
یعنی در پایان صندوق، بدون در نظر گرفتن کارمزد، هر سهم دقیقا همانقدر که پرداخت کرده دریافت کرده است و حساب همه صفر میشود. این یک ادعا نیست؛ یک قاعده است که محاسبات صندوق موظفاند رعایتش کنند و آزمون خودکار آن را میسنجد.
صندوق بخشی از جیبک پلاس است. هستهٔ حسابکتاب شخصی جیبک — ثبت درآمد و هزینه، حسابها، بدهی و قسط و چک و همگامسازی ابری — رایگان است. اشتراکها را ببین.
روی وب باز کن یا روی اندروید نصب کن — همان حساب، همان اطلاعات.